VERON A63
Friese Wouden
____________

VERON afdeling Friese Wouden
Afdelingsblad 'CQ Friese Wouden'

door PAoLH

Deel 1

In dit artikel wordt ingegaan op de corrosie van aluminium verbindingen en wat er aan te doen is. Deze tekst is een vrije bewerking van een artikel in QST van april 1993.

Gisteren werkte uw antenne nog prima, vandaag is een goede werking ver te zoeken. Het probleem kan zeer voor de hand liggen, duidelijk defect, maar het kan ook veroorzaakt zijn door iets wat je niet verwacht. Je hebt een drie elements antenne aangeschaft en die aanschaf heeft een grote leegte in je beurs achtergelaten. Op zichzelf geen ramp, maar toen je dat ding vorig jaar uit de doos haalde en op een vrije dag op de mast plaatste, werkte die prima, buiten verwachting zelfs goed. Deze zomer, nou ja zomer, de afgelopen natte maanden, is die antenne met geen mogelijkheid goed aan te passen en de voor/achterwaarts verhouding is nergens. Wat kan hier de oorzaak van zijn?

Alle schroeven, moeren en klemmen zijn van te voren goed aangedraaid. Een dummyload op het eind van de coaxkabel toonde aan , dat de fout in de antenne moest zitten. Dus dat ding naar beneden en alles gedemonteerd..... als dat tenminste nog mogelijk was. Want wat gebeurt hier in dit natte zeeklimaat en ten gevolge van de zure regen? Juist corrosie!

Wat is corrosie?

Geologisch gezien lenen wij metaal van de aarde. Metaal wordt gevonden als erts of in samenstellingen met andere elementen. Het winnen van het zuivere metaal moet gezien worden als het toevoegen van energie. Er is dus energie aan de stof toegevoegd. Deze energie wacht als het ware erop om onder de juiste omstandigheden weer vrij te komen. Over lange tijd gezien gaat het metaal weer over in zijn gecorrodeerde vorm.

Bij antennes van aluminium vindt ook zo'n omzetting plaats ten gevolge van externe invloeden. Relatief gezien kost het zeer veel energie om aluminium uit erts te winnen. Dit erts is aluminium oxyde. In de atmosfeer om ons heen oxydeert aluminium snel. Het witte poeder, wat u op het aluminium ziet, is oxyde, en dat is zeer hard.

Contact corrosie veroorzaakt ook veel moeilijkheden. Dit gebeurt, als er twee verschillende metalen, met apart goede eigenschappen, met elkaar in contact worden gebracht, terwijl een zogenaamd electroliet aanwezig is. Dit is ongeveer het zelfde chemische proces als in een batterij. Juist gezegd, electronen van het ene metaal (anode genoemd) gaan door de verbinding heen naar het andere metaal (kathode genoemd). In een verbinding van twee metalen, is het de anode zijde, die corrodeert. Het electroliet is een oplossing van een zout of een andere oplossing, die het water geleidend maakt. Let wel zuiver water is NIET geleidend. De metalen hoeven niet ondergedompeld te worden in water. Ochtend-dauw, zout van zweetvingers, etc. zijn reeds voldoende, om de contact corrosie te starten, met alle gevolgen van dien.

Iemand, die over het hoe en waarom van corrosie meer wilt weten, moet maar eens gaan snuffelen in de openbare bibliotheek. Ik zal in dit artikeltje hoofdzakelijk de aluminium-aluminium verbinding behandelen. In het tweede deel wordt ook de verbinding tussen twee verschillende metalen behandeld.

Contact

Het maken en handhaven van een goed electrisch contact is niet moeilijk, als je je maar een paar basisprincipes voor ogen houdt. De beste manier, om een goed electrisch contact te maken, is te beginnen met gelijke materialen en de oppervlakken van de verbinding zeer goed te reinigen. Om er zeker van te zijn, dat deze verbindingen goed blijven, moet je de twee delen na montage goed beschermen met een coating (insmeren), zodat geen vocht tussen de twee metaaldelen kan komen. Veel amateurs maken wel goed schoon, maar laten het andere achterwege. Electrisch contact geschiedt, doordat microscopisch kleine metaaldelen elkaar raken. De overgangsweerstand is evenredig met het aantal aanrakingspunten van de beide metalen. Een glad en schoon oppervlak geeft een goede geleiding, een ruw en vuil daarentegen geeft slecht contact.

Hoe te handelen

In QST wordt door KC7CJ aangegeven, hoe hij de metaaldelen behandelt en wat door mij (PAoLH) ook altijd gedaan is. Alle verbindingsdelen eerst behandelen met staalwol zeepsponsjes, zeer fijn watervast schuurpapier of een staalborstel. Het eerste verdient de voorkeur. Daarna goed met een doek met alcohol (spiritus) reinigen. Vergeet uiteraard ook de binnenkanten van de buizen niet, waar weer een andere buis in moet schuiven. Alle aanwezige oxyde, dat fijne witte poeder, moet verwijderd worden. Probeer in alle gevallen te voorkomen, dat je weer met zweetvingers aan het oppervlak komt. Een paar katoenen handschoenen zijn aan te bevelen. Van belang is verder de druk tussen de twee contact vlakken. Het oxyderen begint al direct na het glad maken. Het is onzichtbaar, maar het bestaat. Een mooie roestvrij stalen plaat heeft een dun laagje 'roest'. Deze dunne oxydelaag beschermt het onderliggende metaal. Dit oxydeert hierdoor niet verder. Bij aluminium vindt een constante omzetting plaats in aluminiumoxyde, mits de omstandigheden daarvoor gunstig zijn.